Kolejna lub poprzednia strona Rozdział 65 ; 1939.10.10 & 18 - Litwa & narodziny Jurka Zdanowicza
ZSRR oficjalnie przekazał Litwie Wilno i jego okolice, ale pozostawił na tym terenie swoje bazy wojskowe, m.in. w Wilnie i Kownie, oraz działające nieoficjalnie organa NKWD. Wilno zostało ogłoszone stolicą uzależnionej od ZSRR Republiki Litewskiej z prezydentem Smetoną. Na ulicach słuchać było powiedzenie "Vilniaus musu, Lietuva Rusu", czyli "Wilno nasze, Litwa Rosjan".
Litwa
Henryk Zdanowicz razem z innymi internowanymi oficerami został przewieziony koleją z Tannenbergu (Stembark) do Riesenburgu (Lidzbark Warmiński), na zachód od Olsztyna. Tam przebywali w koszarach wojskowych do 18 października 1939 roku po czym zostali zapakowani do pociągu osobowego pod strażą i przewiezieni z Riesenburgu (Lidzbark Warmiński) do Offlagu XVII B Wolfsberg, w Karyntii między Klagenfurtem a Grazem na południu Austrii. Przebywali tam do maja 1940 roku. Stamtąd otrzymywaliśmy od Heńka listy, kwity na paczki żywnościowe i fotografie (w styczniu 1940 roku).
Lidzbark
Warmiński
W Warszawie powstała Główna Rada Polityczna Służby Zwycięstwa Polski (SZP) w składzie:

Warszawa
    Przewodniczący Pużak "Bazyli"
    Główny Komisarz Cywilny - Niedziałkowski "Mek"
    Szef Sztabu - płk Stefan Rowecki "Jan", "Inżynier"
Warszawa
11 października 1939 roku w Radzyniu Podlaskim urodził się Jurek Zdanowicz, syn Marysi i Tadeusza, mój bratanek. Przyszedł na świat w stodole, na przedmieściach Radzynia, ale pod opieką lekarza. Tadeusz dostał pracę (tylko na miesiąc), w leśniczówce Milanów u administratora dóbr hrabiego Żółtowskiego. Ze Lwowa przyjechała teściowa.
Radzyń Podlaski
W połowie października, w Krakowie rodzina Jasi została wyrzucona ze swojego mieszkania na Wawelu. Meble zniesiono pod mury, obok miejsca gdzie obecnie znajduje się jaskinia smoka wawelskiego. Całą noc rodzina (Paulina, Józefa i Janina) spędziła przy meblach na deszczu i w zimnie. Nazajutrz wprowadziły się do mieszkania przy ulicy Smoleńsk 26 m 11 na 3-cim piętrze.
Kraków
Z Gdyni wysiedlano Polaków, m.in. krewnych Jasi, rodzinę Tekli i Kazimierza Goryckich wysiedlono do Krakowa. Ich syna Tadeusza (19 lat) Niemcy zamknęli w obozie zagłady w Stutthofie.
Gdynia
"Szczerbiec" po brawurowej ucieczce z niewoli, włączył się do pracy konspiracyjnej, był jednym z organizatorów powstania w Wilnie organizacji wojskowej S.Z.P., potem ZWZ-AK. Występował pod pseudonimami "Szczerbiec", "Zapora" i "Mocarny". Miał kontakt m.in. z Julkiem Krukowskim, "Dżumbą", Jurkiem Wiechertem, "Kadetem" i jego bratem, oraz Leszkiem Skarżyńskim.
Wilno
Na terenie okupowanych kresów wschodnich, czyli tzw. Zachodniej Ukrainie i Białorusi zostały przeprowadzone wybory do Zgromadzeń Ludowych we Lwowie i Białymstoku. 27 i 29 września 1939 roku oba Zgromadzenia wystąpiły do Rady Najwyższej ZSRR o włączenie do Ukraińskiej i Białoruskiej SSR, co nastąpiło "łaskawie" 1 listopada, nomen omen w dzień Zaduszny.
Republika Litewska 28 października 1939 roku podpisała traktat z ZSRR "pakt między diabłami" w sprawie przyłączenia Wilna do Litwy, chociaż wiedziała doskonale, że komuniści nigdy, nikomu nie dotrzymali umowy, uważając ją tylko za manewr polityczny w myśl zasady "cel uświęca środki". Nazajurz 29 października 1939 roku, do Wilna wkroczyły wojska i policja litewska oraz administracja cywilna. Po ulicach Wilna zaczęły chodzić patrole policji litewskiej, nazwane przez mieszkańców "kałakutasami" (po litewsku - indykami), gdyż nosili wysokie okrągłe czapki z wysoko sterczącymi do góry złotymi pomponami. Z dniem 30 października 1939 roku, z miejsca, bez wymówienia pracy, zwolnieni zostali wszyscy urzędnicy państwowi, m.in., z DOKP został zwolniony mój ojciec, ze szkoły jej dyrektor inż. Jan Gumowski. Do szkoły przyszedł nowy dyrektor inż. Antanas Mikołauskas. Zwolnieni mogli zgłosić się do pośrednictwa pracy - Birža Truda gdzie otrzymywali pracę fizyczną wg klucza: kawaler 1 tydzień w miesiącu, żonaty dwa tygodnie, żonaty z jednym dzieckiem trzy tygodnie. Wielodzietny mógł pracować cały miesiąc. Za zarobione przez ojca pieniądze (3 tygodnie w miesiącu) mogliśmy jako tako przeżyć cały miesiąc. Jak na razie sklepy pełne były towarów.
Litwa