Rok szkolny 1939/1940 rozpoczął się z miesięcznym opóźnieniem, ze względu na wojnę - wrzesień 1939.
W Krakowie Jasia, 12 lat poszła do szóstej klasy Publicznej Szkoły Powszechnej nr 9 im. Stanisława Konarskiego. Jej siostra Józefa, 16 lat na tzw., kurs przygotowawczy, a faktycznie do 3 i 4-tej klasy gimnazjum (wg programu dawnego gimnazjum) im. Królowej Wandy. Czekała ją w końcu roku szkolnego mała matura.
Kraków
W Wilnie, Irena rozpoczęła wykłady z matematyki na tajnych kompletach zorganizowanych przez Tajną Organizację Nauczycielską (TON), powstałą w Warszawie, Lwowie i Wilnie, które będzie prowadzić do końca wojny. W kierownictwie TON byli m.in.; Nowicki, Wycech, Maj i Tułodziecki.
Wilno
Rozpocząłem klasę maturalną w Liceum Mechanicznym przy P.S.T. (3A). W drugiej klasie było nas 38-u, według listy obecności. Teraz siedzi nas w klasie 18-tu. Wiemy już, że w Grodnie zginął Cześ Zacharewicz, że Jurek Ałabuszew i Julek Krukowski zostali internowani na Litwie. Przypuszczamy, że kolega o zapomnianym nazwisku i imieniu jako pilot rezerwy był zmobilizowany i brał udział w walkach, lub został ewakuowany, jak większość naszych pilotów na zachód.
Później dołączyli: 16 listopada 1939 roku Jurek Ałabuszew i Julek Krukowski [z tym że do drugiej klasy]; 30 listopada 1939 roku Konrad Przyrowski. Okazało się, że będzie brakować 17 uczniów. Oni nie będą zdawać matury. Do mojego stołu, na miejsce drugorocznego Julka Krukowskiego przysiadł się Józek Krzywiec.
Zaraz na pierwszej przerwie przyszedł do mnie Jurek Wiechert z Marianem Truszkowskim w sprawie tajnej organizacji wojskowej. Trzeba było kolegów czymś zająć, podnieść na duchu, bo wszyscy mają nosy spuszczone na kwintę. Na razie, z zewnętrz szkoły nikt się nie zgłasza. Brakuje kontaktów, ale na pewno będą i trzeba się do tego przygotować organizacyjnie. Cudów robić nie będziemy, ale możemy kontynuować szkolenie PW, naturalnie tajnie i teoretycznie pogłębiać wiadomości z regulaminów wojskowych, zbierać broń i amunicję. W ciągu 10-ciu minut powstał zalążek, sztabu tajnego PW-PST. Jurek Wiechert został dowódcą i Szefem Wydziału Elektrycznego, Marian Truszkowski Szefem Wydziału Budowlanego a ja Mechanicznego. Rozpoczął się werbunek grupowych poszczególnych klas i członków tych grup.
Z mojej klasy zgodę na przynależenie do PW-PST wyrazili: Jurek Ałabuszew [1 - od 16 listopada], Janek Andrzejewski, Jurek Kobecki, Zbyszek Kulikowski, Kostek Ostrowski, Witek Pawluć, Wicek Piszcz, Konrad Przyrowski [od 30 listopada], Rudolf Rutkiewicz, Jurek Skopeć i Leon Światłowicz. Razem ze mną było nas dwunastu. Zastępcą był Jurek Kobecki.
Inni grupowi z innych klas i wydziałów, tych których pamiętam i którzy mi podlegali:
· Julek Krukowski - w klasach drugich Liceum Mechanicznego. Kontaktował się z "Dżumbą";
· Kazik Skawiński - w klasach pierwszych Liceum Mechanicznego. Zrobił maturę w 1938 roku, ukończył podchorążówkę w 1939 roku, brał udział w wojnie obronnej września 1939 roku, a teraz w celu ukrycia swej wojskowej przeszłości zaczął się uczyć;
· Rysiek Gulbinowicz - w klasie 3B Liceum Mechanicznego;
· Wacek Skarżyński - w klasach czwartych Wydziału Mechanicznego P.S.T. (starego typu). W jego grupie byli m.in., Staszek Masojć i Ludek Gedryś ;
· Staszek Grabowski - w klasach na Wydziale Drogowym;
Zastępcą szefa Wydziału Elektrycznego był Edward Skolimowski.
Zastępcą szefa Wydziału Budowlanego był Sławek Brodowicz, który nas zdradził.
Inni grupowi z innych klas i wydziałów, tych których pamiętam i którzy mi podlegali:
· Julek Krukowski - w klasach drugich Liceum Mechanicznego. Kontaktował się z "Dżumbą";
· Kazik Skawiński - w klasach pierwszych Liceum Mechanicznego. Zrobił maturę w 1938 roku, ukończył podchorążówkę w 1939 roku, brał udział w wojnie obronnej września 1939 roku, a teraz w celu ukrycia swej wojskowej przeszłości zaczął się uczyć;
· Rysiek Gulbinowicz - w klasie 3B Liceum Mechanicznego;
· Wacek Skarżyński - w klasach czwartych Wydziału Mechanicznego P.S.T. (starego typu). W jego grupie byli m.in., Staszek Masojć i Ludek Gedryś ;
· Staszek Grabowski - w klasach na Wydziale Drogowym;
Zastępcą szefa Wydziału Elektrycznego był Edward Skolimowski.
Zastępcą szefa Wydziału Budowlanego był Sławek Brodowicz, który nas zdradził.
Do S.G.O. "Polesie" generała Kleberga dochodzącej do Kocka (koło Lubartowa) dołączyło kilkudziesięciu żołnierzy ze 135 pp rezerwy. Pułk ten został otoczony i rozbity przez wojska radzieckie pod Wólką Wytycką na wschodnim brzegu Bugu. Część jeńców została wymordowana na miejscu razem z wyłapanymi pojedynczymi żołnierzami. Pierwotnie Lubelszczyzna miała być okupywana przez ZSRR i S.G.O. "Polesie" dotychczas poruszała się między wycofującymi się z Lubelszczyzny Niemcami a Rosjanami postępującymi ku Wiśle. Jeszcze przed Kockiem S.G.O. "Polesie" znalazła się między agresorami zdążającymi w odwrotnych kierunkach, zgodnie z nowym podziałem łupów. Podczas drugiej wizyty Ribbentropa w Moskwie Niemcy zyskały Lubelszczyznę w zamian za zgodę na aneksje Litwy, Łotwy i Estonii przez ZSRR. W rezultacie S.G.O. "Polesie" pod Kockiem w dniach 2 do 6 października 1939 roku stoczyła bitwę z wojskami niemieckimi. Resztkami amunicji rozbiła 13-tą i 29-tą dywizję pancerną.
Kock
W naszej klasie wstrzymałem się od werbowania do tajnego PW-PST następujących kolegów: Awadi [narodowości żydowskiej, która wyraźnie cieszyła się ze zmiany władzy i niejednokrotnie współpracowała z NKWD], Zbyszka Karczewskiego [który był żonaty i miał przez to poważne kłopoty], Grzesia Koroszy [narodowości białoruskiej], Józka Krzywca [w gimnazjum był donosicielem i nie był wiarygodny], Genka Morozewicza [był epileptykiem, a dodatkowo ciężko pracował w piekarni ojca w nocy, a rano pod szkołą rozwoził chleb. Przez cały rok chodził niedospany i nerwowy], Jurka Petersa [narodowości rosyjskiej], Józka Zabawskiego [narodowości białoruskiej o skłonnoœciach nacjonalistycznych]. Ze Staszkiem Jungniklem rozmawiałem, ale przyznał się, że razem z bratem Tadeuszem utrzymują kontakty z 13-tą Drużyną Harcerską, będącą w podziemiu. Chciał współpracować, stwierdził, iż w razie potrzeby mogę na niego liczyć. Zaprosił mnie do akcji ukrycia krótkofalówki
Oddział Wydzielony generała rezerwy K. Pliskowskiego, w ciągłych utarczkach z mniejszymi oddziałami wroga, a unikając większych dotarł nad San. Pod Niskiem został otoczony przez wojska radzieckie, rozbity i wzięty do niewoli. Wszyscy oficerowie, m.in., mąż Anny, kpt. rez. inż. Jan Kazimierz Breycha znaleźli się w obozie internowanych w Kozielsku, a następnie zamordowani w Katyniu
Nisko
Oddział Wojska Polskiego broniący Półwyspu Helskiego, pod dowództwem kontradmirała, dowódcy floty Unruga poddał się po przeszło miesięcznej bohaterskiej obronie.
Hel
Wujek, inż. Teofil Rewkowski pozostał w Urzędzie Wojewódzkim jako p.o. Kierownik Oddziału Rolnego. Ciocia Helena Rewkowska (Niedzińska), po powrocie z Wilna, pracowała do 1 września 1940 roku w jednoklasowej, publicznej szkole powszechnej we wsi Sochonie, gmina Wasilków, powiat Białystok, już jako w szkole sowieckiej z językiem wykładowym polskim.
Białystok
