Kronika

Maurycy Zdanowicz zaczyna się wahać, by wkrótce zostać Maurysiem, nazywanym tak przez Józię, która przebojem wkroczyła do grona młodzieży. Rej wśród młodzieży wodził Ciurlonis, strasznie lubiany, ale i strasznie brzydki, przezywany Stachocią. Był on duszą towarzystwa i organizatorem rozrywek kulturalnych. Po I wojnie światowej i podczas II, w wolnej już Republice Litewskiej będzie ministrem kultury. Pomoże Irenie w mojej sprawie, za co mu zdążę podziękować , w ostatnim dniu jego urzędowania i jego wolności. Na razie młodzież świetnie się bawiła w miasteczku - zdrojowisku, elity carskiej Rosji.

W tym czasie w Druskienikach przebywało dużo młodzieży z całego imperium. W parku zdrojowym odbywały się koncerty oraz różne inne imprezy, a na obszernym podwórku Niedzińskich przy Zaułku Nowym gry i zabawy towarzyskie jak krykiet, serso, berek, ciuciubabka, listonosz (ale bez czerwonych znaczków, nie te czasy), zepsuty telefon oraz przejażdżki rowerowe, Maurysiu z Józią na ramie. Były też kąpiele w Niemnie, plażowania na wyspie, spacery na łódkach po jeziorze Druskonie, oraz grzybobrania w okolicznych lasach. Młodzież była rozpolitykowana, rozgorączkowana wspomnieniami rodziców z powstania styczniowego 1863 - 1864, przejęta ideami socjalizmu, jeszcze nie zohydzonymi i zdeprawowanymi przez komunizm. Potajemnie czytano "Robotnika", redagowanego przez Józefa Piłsudskiego. Po klęsce powstania styczniowego szlachta i ziemiaństwo znacznie zbiedniało. Niektórzy jak Zdanowicze z Woronowa ukryli swoje szlachectwo i z czasem zupełnie schłopieli. Mauryś był uważany za chłopskiego syna, co mu wcale nie przeszkadzało obracać się w towarzystwie byłej szlachty ziemiańskiej. Miał mocną pozycję, pracując na stanowisku z mieszkaniem służbowym, będąc samodzielnym i kształcącym się na kursie zaocznym kawalerem. Był też w miarę wysportowany, no i bardzo przystojny. Przegrywająca ze swoją młodszą siostrą Anna Niedzińska (Breycha) czuła się wyraźnie zawiedzona i miała do niej pretensje. W swoich pretensjach była wspierana przez rodzinę, uważającą, że teraz na nią kolej do zamążpójścia (jako starszej). Takie były wówczas panujące zwyczaje. Zaręczyny młodych przyjęto więc bardzo chłodno. Anna zachowywała się z wyraźną rezerwą, prawie wrogo. Po wojnie (I wojnie światowej) przestanie się kontaktować, a nawet korespondowaæ z rodziną młodszej siostry Józefy, czyli z nami. Gdy odwiedziła ją w Grodnie w 1933 roku Irena Zdanowicz (Brokowska), przyjęła ją bardzo chłodno, wręcz odpychająco. W 1938 roku, na zaproszenie ślubne Tadeusza Zdanowicza w ogóle nie odpowiedziała.

Po ukończeniu 28 kwietnia 1909 roku kursu korespondencyjnego, podwójnej włoskiej buchalterii, prowadzonej przez A.P. Boburia w Kijowie, Mauryœ został awansowany na kierownika sklepu kooperatywnego spożywczego i na oficjalnego narzeczonego Józi. Zgodnie z kalendarzem, młodzi musieli przyśpieszyć o tydzień noc poślubną (było to wówczas rzadkością, a później, szczególnie po 2-giej wojnie światowej nagminne).

Po ślubie, wesele Józefy Niedzińskiej i Maurycego Juliana Zdanowicza odbyło się w domu Niedzińskich w Druskienikach przy ulicy Zaułek Nowy (obok na zdjęciu z 1912 r.). Obecni byli rodzice pana młodego z Werenowa, oraz komplet Niedzińskich. Młoda para zamieszkała w mieszkaniu służbowym przy kooperatywie.

1 lutego 1910 roku Teresa Niedzińska z domu Jaśkiewicz sporządziła testament notarialny (w języku rosyjskim). Tłumaczenie Zygmunta Zdanowicza:

Wypis z ksi¹¿ki aktów Notariusza Grodzieñskiego Str. 38 nr 4 z dnia 1 lutego 1910 roku. Spadkobierc¹ zosta³ Zenon Niedziñski.

Zenek Niedziński mając 18 lat, był rozpieszczany przez babiniec domowy i towarzyski. Miał duże powodzenie u dziewcząt. Był przystojny i elokwentny. Teraz (po tym jak został spadkobiercą), stał się znaczącą partią. Zabiegano o niego, zapraszano. Stał się bywalcem salonów, kawiarń. Miał pieniądze z wynajmowanych pokoi w swoich dwóch domkach letniskowych. Lubił wydawać pieniądze, więc wkrótce zaczęło ich brakować. Charakter Zenka i I wojna światowa sprawiły, że testament matki stał się dla jej dzieci źródłem ciągłych konfliktów i niesnasek, a nawet wzajemnej wrogości. Obok, jego fotografie z tego okresu:

Sprawy finansowe prowadziła Józefa Zdanowicz (Niedzińska). Przejęła od Michaliny Neufeld (NIedzińskiej) 1000 rubli, uratowane po sprzedaży niedokończonego domu przy ul. Zielonej 7 i po separacji z mężem. Był to jak gdyby zwrot posagu, ale w zamian miała mieszkanie, utrzymanie dla siebie i czworga swoich dzieci (Janiny - 10 lat, Romany - 8 lat, Piotra - 7 lat i Stacha 6 lat). Powodem tego było to iż Michalina była bardzo niegospodarna.

Przyszły mąż Anny Niedzińskiej, Jan Kazimierz Breycha (wujek) uczęszczał do szkoły rolnej, którą ukończył 6 czerwca 1904 roku (Załączniki 59 i Załącznik 60) (Dokument 14). Od 1899 roku był sierotą. Rodzice jego zginęli w wypadku, ojciec mając 47 a matka 44 lata. Ojciec pochodził z czeskiej szlachty, osiadłej w Stanisławowie po pierwszym rozbiorze Polski, stanowiącej austriacki cesarsko - królewski korpus urzędniczy. Ożenił się z Polką. Opiekę nad sierotą sprawowała siostra ojca, ciocia Julia z Breychów Laszkiewicz.

Rok 1903, Jan Kazimierz Breycha - pierwszy z prawej

31 września 1910 roku Anna Niedzińska (Breycha) uzyskała zatwierdzenie planu zagospodarowania swojej działki przy ul. Zielonej 5 w Druskienikach (Dokument 11). W 1919 roku w budynku "B" urodzę się ja Zygmunt Zdanowicz. Zaciągnięta pożyczka bankowa w wysokości 400 rubli okazała się zbyt mała (Dokument 12). Anna wyjechała więc do Wilna zarabiać na budowć domu jako ekspedientka. Pojawiają sie kolejne weksle. Z Wilna pisała do siostry Heleny (Dokument 13).

Świadectwo egzaminu państwowego kursu geometrów - Lwów 27 października 1906 roku.

Jan Kazimierz Breycha w 1913 roku postanowił zmienić zawód. Uzupełnił egzamin maturalny z propedeutyki filozofii oraz z języka łacińskiego (jako trzeci język po francuskim i niemieckim) a następnie wstąpił na wydział lekarski Cesarsko Królewskiego Uniwersytetu we Lwowie.

Karta legitymacyjna Cesarsko-Królewskiego Uniwersytetu - Lwów 15 listopada 1913 roku.

W 1914 roku Anna Niedzińska (Breycha) pracowała w Wilnie. Zamieszczona obok fotografia pochodzi z tegoż roku. Również w tym samym roku został namalowany jej portret - jego autorem był znany artysta malarz, Józef Bałzukiewicz, (przewodniczący związku malarzy wileńskich) w ostatnim roku jego życia.

Lwów

6 sierpnia 1914 roku Jan Kazimierz Breycha wstąpił do Legionu Wschodniego, potem razem z 3 p.p. kpt. Józefa Hellera przeszedł do Krakowa.

Helena Niedzińska (Rewkowska) ukończyła szkołę podstawową w Druskienikach w 1907 roku. Fotografia powyżej - przedostatni rząd, czwarta z lewej.

W latach 1912 - 1914 Helena Niedzińska (Rewkowska) pracowała w sklepie Odyńca w Wilnie na ulicy Wielkiej. Mieszkała na ul. Zaułek Dobroczynny 6 m. 14, od września 1914 roku razem z siostrą Anną Niedzińską (Breycha). Tylko na urlopy przyjeżdżały do Druskienik, nie zawsze razem.

Przyszły mąż Heleny Niedzińskiej, Teofil Antoni Rewkowski pochodził z rodziny ziemiańskiej, herbu Świerczek. Rodzina jego to koloniści greccy znad morza Czarnego, którzy w 1220 roku uciekli przed nadchodzącymi od wschodu hordami Dżyngis-Chana do Polski na Mazowsze, a w XVI wieku przenieśli się na ziemię lwowską. Po pierwszym rozbiorze Polski przenieśli się na ziemię nowogródzką, zakupili Tuchanowicze (duży folwark).

Nowogródek

Metryka urodzenia Teofila Rewkowskiego (język rosyjski)
+ tłumaczenie Zygmunt Zdanowicz:

wiadectwo ukończenia szkoły powszechnej przez Teofila Rewkowskiego - 5 czerwca 1900 roku:

Metryka mierci Adolfa Rewkowskiego 1 kwietnia 1891 roku (w jêzyku rosyjskim).

Dyplom Teofila Rewkowskiego z Pskowskiej Uczelni Mierniczej (język rosyjski), i moje tłumaczenie:

Świadectwo wojskowe Teofila Rewkowskiego (język rosyjski) + tłumaczenie Zygmunt Zdanowicz:

Teofil Rewkowski służąc w wojsku, 17 września 1905 roku ożenił się z Wiktorią Nekundo-Trepką (rozwód w 1928 roku).

Po przejściu do cywila, pozostał na stanowisku wojskowym do września 1911 roku.

W dniu 25 kwietnia 1910 roku urodził się syn Teofila Antoniego Rewkowskiego i Wiktorii, Stanisław Rewkowski.